Jeszcze kilka lat temu wolontariat szkolny kojarzył się głównie z pomocą „dla kogoś”. Dziś coraz częściej mówimy o wolontariacie „z kimś” – opartym na równości, różnorodności i wzajemnym uczeniu się.
Na warszawskiej Ochocie to podejście zaczyna nabierać realnych kształtów. Kontrole zadań publicznych realizowanych w szkołach wykazały, iż poziom wiedzy uczniów na temat funkcjonowania ich rówieśników z niepełnosprawnościami jest bardzo niski. Uczniowie z orzeczeniami często funkcjonują poza społecznością klasową. Życie społeczności szkolnej takie, jak imprezy okolicznościowe, wycieczki, często również wolontariat, są organizowane w taki sposób, jakby uczniowie z niepełnosprawnościami byli niewidzialni.
Wyzwaniem dla wolontariatu włączającego jest to, aby działania były atrakcyjne dla wszystkich uczniów. Dlatego ważne jest, aby uczniowie posiadali odpowiednie umiejętności komunikacyjne i znali zarówno mocne , jak i słabe strony niepełnosprawności. Statystyki pokazują, że z roku na rok rośnie liczba dzieci i młodzieży z orzeczeniami o niepełnosprawności uczących się w szkołach ogólnodostępnych. W 2024 roku na Ochocie już co dwudziesty uczeń posiadał takie orzeczenie, a w niektórych klasach uczniowie z niepełnosprawnościami stanowią nawet jedną trzecią klasy. To jednak tylko część obrazu – wielu rodziców rezygnuje z formalnej diagnozy z obawy przed stygmatyzacją lub ze względu na skomplikowaną i kosztowną procedurę. Prognozy wskazują, że w ciągu najbliższych lat liczba dzieci i młodzieży w szkołach ogólnodostępnych z orzeczeniami będzie znacząco rosnąć.
Tymczasem szkolny i lokalny wolontariat przez długi czas nie uwzględniał potencjału tej grupy. Dzieci i młodzież z niepełnosprawnościami często pozostawały odbiorcami pomocy, rzadziej jej współtwórcami. Właśnie tę perspektywę postanowiło zmienić partnerstwo zainicjowane przez Urząd Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy, we współpracy ze szkołami, instytucjami wsparcia i organizacjami pozarządowymi, m.in. Szkołą Podstawową Specjalną nr 177, Ośrodkiem Pomocy Społecznej Dzielnicy Ochota, Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną nr 9, Biblioteką Publiczną w dzielnicy Ochota oraz Stowarzyszeniem Przyjaciół Osób z Autyzmem " Nie z tej bajki".
Celem wspólnych działań projektowych była edukacja i promocja idei wolontariatu inkluzywnego – takiego, który nie wyklucza, lecz dostosowuje formy działania do możliwości i potrzeb wszystkich uczestników. Kluczowym elementem projektu były warsztaty edukacyjne dla uczniów ochockich szkół, poświęcone komunikacji funkcjonowaniu społecznemu rówieśników z różnymi rodzajami niepełnosprawności: spektrum autyzmu, niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, niedosłuchem, wadami wzroku, niepełnosprawnością ruchową.
Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Ochota przygotowała katalog „Między innymi – niepełnosprawność w literaturze dla dzieci i młodzieży”. To starannie dobrany zestaw książek, w których bohaterami są osoby z niepełnosprawnościami – opowieści mądre, poruszające, ale też po prostu dobrze napisane.
We współpracy z Fundacją Aktywizacja powstał poradnik „Savoir-vivre wobec rówieśników z niepełnosprawnością”.
Broszura Wolontariat Inkluzywny.pdf
Jego forma została dostosowana do uczniów; wielkoformatowe tablice informacyjne trafiły na ściany ochockich szkół. Bo jeśli młodzież sama nie sięga po informację, to informacja musi dotrzeć do niej.
Ważnym elementem projektu było także wsparcie dla rodziców. W Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 9 uruchomiono możliwość konsultacji dla opiekunów dzieci, którzy mieli wątpliwości dotyczące udziału swoich dzieci w wolontariacie inkluzywnym. Rozmowa, rozwianie obaw i profesjonalne doradztwo okazały się kluczowe w budowaniu zaufania do nowego modelu działań.
Efekty projektu to pięć intensywnych warsztatów edukacyjnych, poradnik dostępny w szkołach oraz bazy wiedzy obejmujące literaturę, filmy i seriale, które uczą relacji społecznych z dziećmi i młodzieżą z niepełnosprawnościami.
Tekst i zdjęcia przekazane do publikacji przez realizatorów partnerstwa.
Działanie "Warszawskie partnerstwa dla wolontariatu" jest elementem projektu "Ochotnicy warszawscy".
W 2025 roku powstało 41 Warszawskich partnerstw dla wolontariatu. Relacje z realizacji partnerstw znajdziesz na Miejskim Portalu Wolontariatu.
Jesteś organizatorem wolontariatu lub działasz wolontariacko i chcesz się podzielić swoimi doświadczeniami na Miejskim Portalu Wolontariatu? Napisz do nas na ochotnicy@um.warszawa.pl. Zapraszamy do udzielania wywiadów, przesyłania relacji oraz dzielenia się dobrymi praktykami!
Udostępnij