Wolontariacka podróż po świecie – Wielka Brytania (Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej)

Zróżnicowanie uwarunkowań dotyczących wolontariatu

Wielka Brytania składa się z czterech części: Anglii, Szkocji, Walii oraz Irlandii Północnej. W wyniku trwającego od końca XX wieku procesu dewolucji część kompetencji brytyjskiego parlamentu jest przekazywana w różnym zakresie powstałym w Szkocji, Walii i Irlandii Północnej organom wykonawczym i zgromadzeniom przedstawicielskim. W konsekwencji to właśnie władze w poszczególnych częściach składowych Zjednoczonego Królestwa we własnym zakresie opracowują wytyczne oraz strategie rozwoju wolontariatu, dostosowując je do lokalnych potrzeb. Stąd też uwarunkowania dotyczące wolontariatu różnią się w zależności od regionu.

Wyzwania sektora społecznego

Od czasu pandemii COVID-19 sektor społeczny w Wielkiej Brytanii zmaga się z odbudową poziomu zaangażowania w wolontariat o charakterze formalnym tj. w nieodpłatne świadczenie pomocy w ramach różnych struktur organizacyjnych.

W badaniu przeprowadzonym przez brytyjski rząd na przełomie 2024 i 2025 roku 17% dorosłych Anglików zadeklarowało, że angażowało się w wolontariat o charakterze formalnym przynajmniej raz w miesiącu w ciągu 12 miesięcy poprzedzających ankietę. Oznacza to wzrost o 1 punkt procentowy względem poprzedniej edycji badania z przełomu 2023 i 2024 roku. Wartość wskaźnika nie zdołała jednak powrócić do poziomu sprzed pandemii – w edycji 2019/2020 wyniósł on 23%.

W Szkocji odnotowano natomiast znaczący wzrost zaangażowania dorosłych w wolontariat formalny, z 18% w 2023 roku do 24% w 2024 roku. Volunteer Scotland – narodowe centrum wolontariatu w Szkocji, zwraca jednak uwagę na to, że wzrost nie dotyczył wszystkich grup społecznych w równym stopniu. Z badania szkockich gospodarstw domowych z 2024 roku wynika, że przyrost zaangażowania w wolontariat o charakterze formalnym jest dużo mniejszy w przypadku dorosłych osób z niepełnosprawnościami oraz osób zamieszkujących najuboższe części Szkocji. Wyrównanie różnic w poziomie zaangażowania stanowi więc jedno z kluczowych wyzwań dla sektora społecznego.

W Wielkiej Brytanii zauważalny jest obecnie kryzys kosztów utrzymania tj. sytuacja, w której ceny podstawowych towarów i usług rosną szybciej niż wynagrodzenia. W związku z tym coraz więcej osób skupia się na pracy zarobkowej kosztem czasu wolnego, co przekłada się z kolei na ograniczone możliwości uczestnictwa w wolontariacie. W efekcie organizacje mają większe trudności z rekrutowaniem i utrzymaniem wolontariuszy.

Wśród rozwiązań mających na celu przystosowanie się do zmieniającej się rzeczywistości przedstawiciele sektora społecznego wymieniają przede wszystkim zwiększenie elastyczności zadań wykonywanych w ramach wolontariatu, umożliwienie wolontariuszom współdecydowania o działaniach realizowanych w organizacji oraz podejmowanie inicjatyw w obszarze dostępności i włączenia społecznego.

Pakt na rzecz społeczeństwa obywatelskiego

17 lipca 2025 roku opublikowano Pakt na rzecz społeczeństwa obywatelskiego (ang. Civil Society Covenant), który został wypracowany przez brytyjski rząd, wspólnie z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego. Dokument zakłada ustanowienie nowego modelu współpracy pomiędzy tymi dwoma sektorami, opierającego się na wzajemnym szacunku, jasnych oczekiwaniach i współodpowiedzialności. Obydwie strony zobowiązują się do wspólnego działania na rzecz tworzenia i wspierania warunków dla zaangażowania społecznego, w tym wolontariatu. Rząd będzie współpracował z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego (ang. civil society organisations) ze wszystkich czterech części składowych Zjednoczonego Królestwa, przy czym realizacja postanowień Paktu będzie przebiegała z poszanowaniem obowiązujących już na terenie Szkocji, Walii i Irlandii Północnej zasad oraz porozumień.

Tydzień Wolontariuszy

W Wielkiej Brytanii od blisko 40 lat organizuje się Tydzień Wolontariuszy (ang. Volunteers' Week). To kampania obejmująca swoim zasięgiem całą Wielką Brytanię. Za jej przygotowanie odpowiadają wiodące organizacje z czterech części Zjednoczonego Królestwa – Volunteer Scotland (Szkocja), The National Council for Voluntary Organisations – NCVO (Anglia), Volunteer Now (Irlandia Północna) oraz Wales Council for Voluntary Action – WCVA (Walia). Organizacja Tygodnia Wolontariuszy ma na celu świętowanie i docenienie zaangażowania w wolontariat. Na potrzeby wydarzenia została utworzona strona internetowa, na której można znaleźć szczegółowe informacje dotyczące możliwości włączenia się w obchody. Organizatorzy wolontariatu mogą również korzystać z wirtualnej tablicy społecznościowej (Padlet), na której można zamieszczać wiadomości z podziękowaniami dla wolontariuszy. Podczas Tygodnia Wolontariuszy odbywa się wiele wydarzeń, zarówno stacjonarnie jak i online, np. uroczystości wręczenia nagród, dni otwarte w organizacjach czy też akcje rekrutacyjne.

Tekst: Matylda Tauber, Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy

Bibliografia:

Department for Culture, Media & Sport.(2025). Civil Society Covenant.

The National Council for Voluntary Organisations. (n.d.). The Civil Society Covenant.

Karlsson, I. (2025). Civil Society Covenant explained.

Department for Culture, Media & Sport. (2025). Community Life Survey 2024/25: Volunteering and charitable giving.

Department for Culture, Media & Sport. (2025). Comparing national enabling environments for Volunteering.

Volunteer Scotland. (2026). Cost of Living Crisis Quarterly Bulletin 9.

BBC. (2024). Cost of Living Crisis: What is it and when will it end?

Biskup, P. (2020). Decentralizacja Wielkiej Brytanii wobec połączonych wyzwań pandemii i brexitu.

Rajca, L. (2017). Dewolucja jako szczególny proces decentralizacji w Wielkiej Brytanii.

Volunteer Scotland. (2026). The State of Scottish Volunteering.

Volunteer First. (2024). The UK’s Volunteering Decline: Causes and Solutions.

Civil Society Media Limited. (2025). Volunteering rates rise to 17% but trail pre-pandemic levels.