Minął rok od startu projektu CREWS - co przez ten czas działo się w projekcie?

CREWS, czyli Zwiększanie zdolności ograniczania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi poprzez wzmacnianie współpracy publiczno-społecznej to projekt realizowany w ramach programu Interreg Region Morza Bałtyckiego 2021-2028. Urząd m.st. Warszawy jest jednym z partnerów konsorcjum, których połączył wspólny cel – podniesienie jakości i efektywności współpracy różnych podmiotów w sytuacjach kryzysowych.  

Głównym celem i przyświecającą ideą projektu jest przede wszystkim wzmacnianie odporności społeczności lokalnych na klęski żywiołowe, a także inne sytuacje kryzysowe. Można to osiągnąć poprzez budowanie silnych partnerstw pomiędzy instytucjami publicznymi a społecznościami lokalnymi. 

Zgodnie ze strategią Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego (EUSBSR), CREWS przyczynia się do realizacji obszaru polityki „Bezpieczeństwo” oraz „Innowacje”. Realizuje to poprzez wzmacnianie zdolności w zakresie gotowości i reagowania, jednocześnie promując wspólną kulturę bezpieczeństwa społecznego. 

Wizyta studyjna w Warszawie

Miasto Stołeczne Warszawa w dniach 19-21 listopada 2025 roku pełniło funkcję organizatora i zarazem gospodarza wizyty studyjnej dla partnerów projektowych. 

Przez trzy dni przedstawiciele z takich państw jak Łotwa, Niemcy, Finlandia, Litwa, Estonia oraz Szwecja dzielili się swoimi praktykami i doświadczeniem działania, zarówno sektora państwowego, jak i publicznego. Była to okazja do poznania jak działają służby porządkowe i ratunkowe wraz z NGO-sami i wolontariuszami podczas wystąpienia sytuacji kryzysowej oraz wobec potrzeby podjęcia współpracy do jej zażegnania.  

Oprócz partnerów projektowych, możliwe było także wysłuchanie prezentacji przygotowanych przez prelegentów reprezentujących różne środowiska. Były to przede wszystkim organizacje pozarządowe np. Fundacja Humanosh im. Sławy i Izka Wołosiańskich, Stowarzyszenie TRATWA, Stowarzyszenie Folkowisko, Związek Harcerstwa Polskiego; uczelnia – Akademia Pożarnicza, a także przedstawiciele Urzędu m.st. Warszawy. Wygłoszone prezentacje charakteryzowała niezwykła różnorodność tematyczna – organizacja spontanicznych wolontariuszy podczas akcji szczepień COVID-19 oraz kryzysu uchodźczego w 2022 roku na terenie miasta Warszawy; wolontariat na granicy polsko-ukraińskiej; przedstawienie założeń Społecznej Sieci Kryzysowej m.st. Warszawy; Centrum ds. Katastrof i Klęsk Żywiołowych TRATWA podczas powodzi w 2024 roku w Polsce; czy casus działalności ZHP w ochronie zabytków.  

Model Współpracy

Model Współpracy został opracowany przez przedstawicieli Fińskiego Narodowego Stowarzyszenia Ratowniczego. Ma on na celu określić standardy współdziałania różnych podmiotów, tj. władz publicznych, służb, organizacji pozarządowych, wolontariuszy, uczelni, organów współpracy transgranicznej podczas wystąpienia sytuacji kryzysowej. 

Najważniejsze kwestie poruszone w modelu to: 

• Przygotowanie władz i służb do współpracy z wolontariuszami i organizacjami pozarządowymi; 

• Reagowanie na sytuacje kryzysowe i zarządzanie nimi; 

• Organizacja działań np. wolontariuszy „spontanicznych”, a „sformalizowanych”; 

• Zakończenie wszystkich aktywności i sposób ich podsumowania. 

Model współpracy ma postać podręcznika, pełnego elastycznych, a zarazem uniwersalnych rozwiązań dla odbiorcy. Odpowiada przede wszystkim na pytanie jak organizować oraz zarządzać wolontariatem (zorganizowanym lub spontanicznym), tak aby można go było wykorzystać przy współpracy ze służbami państwowymi podczas wystąpienia różnych kryzysów. W 2026 roku model jest testowany i udoskonalany przez partnerów podczas licznych ćwiczeń w różnych scenariuszach.

Narzędzie Cyfrowe 

Za powstanie Narzędzia Cyfrowego odpowiadają partnerzy z Uniwersytetu Kłajpedzkiego.  

Platforma ma na celu łączyć wolontariuszy z organizacjami pozarządowymi, które biorą aktywny udział podczas np. wystąpienia sytuacji kryzysowej. Narzędzie ma umożliwić podejmowanie szybkich reakcji, a także pozwolić na lepsze skoordynowane działań pomocowych, gdy społeczności najbardziej potrzebują wsparcia i pomocy. Oprócz tego, może być także wykorzystywane do tworzenia i zaciągania baz, czy list wolontariuszy, których można zaangażować do pomocy, gdy siły i środki np. służb są niewystarczające. Narzędzie ma za zadanie również promować podejmowanie współpracy regionalnej w regionie Morza Bałtyckiego. 

Program Treningowy

Jest to specjalny program poświęcony instruktorom – organizatorom i koordynatorom wolontariatu, opracowywany przez partnerów z Departamentu Straży Pożarnej i  Ratownictwa przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Litwy. 

Celem tego programu jest opracowanie narzędzia szkoleniowego dla instruktorów. Ma ono ułatwić organizację i realizację działań wolontariackich, a także zwiększyć zaangażowanie wolontariuszy w działania ratownicze podczas np. występowania sytuacji kryzysowych. Program Treningowy będzie opracowany na podstawie oraz przy użyciu wcześniej wspominanych narzędzi - Modelu Współpracy oraz Narzędzia Cyfrowego. 

Pierwsze pilotażowe ćwiczenie na Łotwie

Pod koniec kwietnia br. na terytorium Łotwy, w miejscowości Jełgawa, odbyły się ćwiczenia scenariusza powodzi. Jest to kolejny z etapów realizacji projektu. Na pilotaż zostali zaproszeni partnerzy projektu, a koordynacją całego wydarzenia zajmowali się przedstawiciele Instytucji Gminy Jełgawa „Jelgava Digital Centre”. Dzięki ćwiczeniom możliwe było sprawdzenie operacyjności i funkcjonalności zarówno Narzędzia Cyfrowego, jak i Modelu Współpracy - dwóch ważnych narzędzi wpracowanych wspólnie przez partnerów projektu. Dodatkowo uczestnicy pilotażu mieli okazję wziąć czynny udział w całym przedsięwzięciu jako wolontariusze, obserwatorzy, a także przedstawiciele różnych służb i organizacji pozarządowych. To wszystko pokazało jak w sytuacji wystąpienia kryzysu można aktywizować różne podmioty do współdziałania, zwalczania zagrożeń oraz niesienia pomocy potrzebującym. 

Dalsze plany CREWS

Projekt CREWS realizowany jest od marca 2025 do lutego 2028 roku. Jest to wspólna inicjatywa miast, instytucji publicznych, organizacji ratowniczych i uczelni z regionu Morza Bałtyckiego. Liderem projektu jest Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg - Urząd Dzielnicy Altona, który koordynuje współpracę partnerów.  

Na rok 2026 zaplanowane zostały pilotaże (również w Warszawie) – testowane będą scenariusze reagowania na sytuacje, a także działanie narzędzia cyfrowego, programu treningowego i modelu współpracy.  Z kolei w roku 2027 przyjdzie czas na wdrożenia “produktów” projektu na poziomie lokalnym, krajowym i regionalnym. Rozpocznie się realizacja szkoleń, a także działania upowszechniające wypracowane rozwiązania w całym regionie Morza Bałtyckiego. 

Na końcowym etapie projektu przedstawiciele Miasta Warszawa wezmą aktywny udział w przygotowywaniu dokumentów i materiałów, które będą szeroko udostępniane lokalnym organizacjom pozarządowym, a także w miarę możliwości wdrażane wewnątrz Urzędu i jednostek podległych. Promocja wypracowanych w projekcie rozwiązań będzie jednym z priorytetów miasta.